مقدمه

چوب، به عنوان یکی از کهن‌ترین و اصیل‌ترین موادی که بشر در طول تاریخ برای ساخت ابزارها و وسایل زندگی خود به کار برده، همواره جایگاه ویژه‌ای در تمدن‌های مختلف داشته است. تاریخچه استفاده از چوب توسط انسان به دوران پارینه سنگی بازمی‌گردد؛ دورانی که انسان‌های اولیه دریافتند چوب به دلایلی همچون سبکی (نسبت به سنگ)، فراوانی در طبیعت، دسترسی آسان، قابلیت عالی برای شکل‌دهی، مقاومت طبیعی در برابر ضربه و سایر عوامل فیزیکی مخرب، و همچنین ساختار عایق در برابر حرارت، می‌تواند بهترین همراه برای زندگی روزمره آن‌ها باشد. آن‌ها از چوب برای ساختن ابزارهای شکار، سلاح و وسایل اولیه زندگی استفاده می‌کردند. به مرور زمان و با پیشرفت ابزارها و پیچیده‌تر شدن تکنیک‌های ساخت و پرداخت، ظروف چوبی نیز به یکی از وسایل و ملزومات مهم در زندگی روزمره تبدیل شد و ساخت ظروف چوبی به هنری باستانی بدل گشت که در دوره‌های مختلف، نشان‌دهنده اهمیت و نقش حیاتی چوب در زندگی انسان‌ها و پیشرفت تمدن‌ها بوده است.

با متداول شدن استفاده از ظروف چوبی به جای ظروف سنگی و سفالی که سنگین و شکننده بودند، نیاز به محافظت از چوب در برابر عوامل طبیعی و مخرب و لزوم افزایش دوام و کارایی آن، کاملاً محسوس بود. چوب ماده‌ای زنده و پویاست و با تغییرات رطوبت و دما واکنش نشان می‌دهد. بنابراین، روش‌های مختلف برای محافظت از چوب همزمان با رشد استفاده از چوب، توسعه پیدا کرد. انسان‌های اولیه و صنعتگران باستانی با هوشیاری متوجه شدند که چوب برای ماندگاری نیاز به یک لایه محافظ دارد. برخی از این روش‌های باستانی که در فرهنگ‌ها و جوامع مختلف به کار گرفته می‌شدند، عبارت بودند از استفاده از صمغ درختان برای پوشش دادن چوب، استفاده از موم زنبور عسل با داغ کردن و پخش کردن آن روی سطح چوب، استفاده از ترشحات گونه‌های خاصی از حشرات برای پوشش چوب (مانند شالک)، استفاده از نمک و محلول‌های قلیایی برای جلوگیری از رشد قارچ‌ها و باکتری‌ها، و استفاده از روغن‌های طبیعی و گیاهی به دلیل عمق نفوذ مناسب.

امروزه نیز با گذشت قرن‌ها، اصل محافظت از چوب تغییر نکرده است، اما ابزار و مواد ما پیشرفت چشمگیری داشته‌اند. اگر شما به دنبال بهترین و باکیفیت‌ترین مواد برای محافظت و زیباسازی چوب و ظروف خود هستید، پیشنهاد می‌کنیم از محصولات متنوع و تخصصی موجود در سایت تهران وود دیدن کنید. این مجموعه با ارائه محصولات مرغوب، یاری‌گر شما در حفظ و نگهداری از وسایل چوبی‌تان خواهد بود.

چالش‌های ظروف چوبی و ضرورت استفاده از پوشش

ظروف چوبی به دلیل تماس مداوم با مواد غذایی و مایعات، مستعد آسیب‌های زیادی هستند. آب، رطوبت، مواد اسیدی موجود در غذاها (مثل آبلیمو یا سرکه)، و رنگ‌دانه‌های طبیعی خوراکی‌ها می‌توانند به بافت چوب نفوذ کنند. این نفوذ باعث ترک خوردگی، تورم، تغییر شکل، نفوذ رطوبت، رشد باکتری‌ها و قارچ‌ها، ایجاد لک و سایر عوامل مضر و مخرب می‌شود. با استفاده از یک پوشش مناسب می‌توان تا حد زیادی از آسیب‌های فوق جلوگیری کرد و زیبایی، دوام و کارایی ظروف چوبی را افزایش داد.

همانطور که در تاریخچه مشاهده کردیم، ضرورت محافظت از چوب انسان را بر آن داشت تا در طول زمان از مواد و پوشش‌های مختلفی برای پوشش دادن چوب استفاده کند. با توجه به تماس دائم ظروف چوبی با مایعات و خوراکی‌ها که حاوی رنگ، مواد اسیدی و سایر عوامل آسیب‌زننده به چوب هستند، انتخاب پوشش مناسب از حساسیت زیادی برخوردار است. یک پوشش خوب باید همزمان دو ویژگی اصلی را داشته باشد: اول، نفوذناپذیری در برابر رطوبت و آلودگی‌ها؛ و دوم، بی‌خطر بودن برای سلامت انسان.

بررسی انواع پوشش‌ها: معایب پوشش‌های شیمیایی

در دنیای مدرن، پوشش‌های استفاده شده برای چوب به دو گروه کلی تقسیم می‌شوند: پوشش‌های شیمیایی و پوشش‌های طبیعی و گیاهی. انتخاب پوشش‌های شیمیایی برای ظروف چوبی قطعاً گزینه مناسبی نیست. پوشش‌های شیمیایی که غالباً از مواد نفتی مشتق می‌شوند و پایه حلال‌های شیمیایی دارند، علاوه بر اثرات مخرب زیست‌محیطی، سمی هستند. استفاده از آن‌ها به عنوان پوشش برای ظروف چوبی به دلیل انتقال مواد شیمیایی خطرناک به مواد غذایی، سلامت کاربر و مصرف‌کننده نهایی را به شدت تهدید می‌کند.

بسیاری از ورنی‌ها و پلی‌یورتان‌های صنعتی که برای مبلمان یا کفپوش استفاده می‌شوند، روی سطح چوب یک لایه پلاستیکی سخت ایجاد می‌کنند. اگرچه این لایه در برابر آب مقاوم است، اما در صورت خراشیده شدن یا شکستن، ذرات پلاستیک و مواد شیمیایی می‌توانند وارد غذا شوند. علاوه بر این، این پوشش‌ها معمولاً تنفس چوب را می‌بندند و ممکن است در اثر بخارات آب یا گرمای ظرفشویی، ترک بردارند و لایه‌لایه شوند. بنابراین، برای ظروفی که مستقیماً با دهان و مواد غذایی در تماس هستند، استفاده از مواد شیمیایی کاملاً منع شده است.

چالش‌های روغن‌های گیاهی سنتی و ارگانیک

در سمت دیگر، پوشش‌های طبیعی و گیاهی ذکر شده به صورت خالص مانند: روغن زیتون، روغن بزرک (تخم کتان) و روغن گردو نیز طرفداران زیادی دارند. این روغن‌ها به دلیل طبیعی بودن و در دسترس بودن، گزینه‌های اولیه بسیاری از افراد برای آغشته کردن ظروف چوبی هستند. با این حال، این روغن‌ها به صورت خالص معایب قابل توجهی دارند که نمی‌توان از آن‌ها چشم‌پوشی کرد.

اولین مشکل، اکسید شدن این روغن‌ها است. روغن‌های گیاهی خالص به مرور زمان و در تماس با هوا اکسید می‌شوند. این فرآیند باعث ایجاد بوی نامطبوع و تند (بوی روغن خراب) در ظرف می‌شود که اشتها را سلب می‌کند. دومین مشکل، زمان خشک شدن است. زمان خشک شدن روغن‌های گیاهی خالص بسیار طولانی است. ممکن است هفته‌ها طول بکشد تا یک ظرف آغشته به روغن زیتون کاملاً خشک شود و در این مدت ظرف چرب و لیز است و گرد و غبار را به خود جذب می‌کند. جذب گرد و غبار از مشکلات دیگر استفاده از روغن‌های ارگانیک به صورت خالص است که ظاهر ظرف را نامطلوب می‌کند.

همچنین، به دلیل وجود چربی و پروتئین در ساختار این روغن‌ها، آن‌ها مستعد فاسد شدن هستند. اگر رطوبت در بافت چوب باقی بماند، روغن گیاهی خالص می‌تواند بستر مناسبی برای رشد کپک و باکتری‌ها شود. و در آخر، بسیاری از روغن‌های گیاهی به صورت خالص حاوی مقداری مواد سمی یا ترکیبات ناپایدار هستند که می‌تواند سلامت پوشش ظروف چوبی را زیر سوال ببرد. برای مثال، برخی روغن‌های خام حاوی ترکیباتی هستند که باید با فرآیندهای خاص پاکسازی شوند. بنابراین، استفاده از روغن‌های آشپزخانه معمولی برای نگهداری طولانی‌مدت از ظروف چوبی، راهکار حرفه‌ای و مطمئنی نیست.

راهکار مدرن: روغن‌های گیاهی استاندارد و سنتز شده

با توجه به مواردی که پیشتر ذکر شد و اهمیت سلامت و محافظت کامل در یک پوشش مناسب برای ظروف چوبی، برای مقابله با معایب روغن‌های گیاهی سنتی، استفاده از روغن‌های چوب گیاهی استاندارد و سنتز شده که تحت شرایط کنترل شده تولید می‌شوند، توصیه می‌شود. این روغن‌ها توسط شرکت‌های معتبر با رعایت استانداردهای سختگیرانه بهداشتی و زیست‌محیطی تولید می‌شوند.

در فرآیند تولید این روغن‌های مدرن، با سنتز دقیق و پالایش روغن، کلیه مواد سمی و مضر آن خارج شده و خالص‌سازی می‌شوند. سپس با اضافه کردن افزودنی‌های طبیعی مختلف و موم‌های معدنی یا گیاهی، دوام و کارایی روغن چند برابر می‌شود. پوشش حاصل دارای خواص بهتری برای محافظت و نگهداری از ظروف چوبی خواهد بود. این روغن‌ها معمولاً خشک شدن سریع‌تری دارند (به دلیل وجود خشک‌کن‌های طبیعی)، در برابر آب مقاومت بیشتری از خود نشان می‌دهند و بوی نامطبوع ایجاد نمی‌کنند. آن‌ها عمق نفوذ روغن‌های طبیعی را حفظ کرده اما سطحی نیمه‌براق و محکم ایجاد می‌کنند که در برابر شستشو مقاوم است.

معرفی روغن مخصوص ظروف چوبی بورماواکس

یکی از بهترین نمونه‌های روغن‌های مناسب برای پوشش‌دهی ظروف چوبی، روغن مخصوص ظروف چوبی بورماواکس است. این محصول نمونه‌ای بارز از تلفیق دانش مدرن و مواد اولیه طبیعی است. این روغن توسط شرکت بورماواکس ایتالیا با سابقه حدود ۱۰۰ ساله در تولید روغن‌ها و سایر پوشش‌های تخصصی چوب تولید می‌شود. تجربه و تخصص این شرکت باعث شده تا محصولی نهایی با کیفیت جهانی عرضه شود.

روغن ظروف چوبی بورماواکس دارای خصوصیات و ویژگی‌هایی است که آن را از سایرین متمایز می‌کند. این روغن از روغن‌های صد در صد گیاهی تهیه شده که برای ایجاد دوام بیشتر و جلوه طبیعی و براق به آن موم طبیعی اضافه شده است. وجود موم در ترکیب این روغن باعث می‌شود که علاوه بر نفوذ به بافت چوب، یک لایه محافظ نازک و انعطاف‌پذیر روی سطح ایجاد شود. خاصیت آب‌گریز کنندگی آن بی‌نظیر بوده و با شستشو به راحتی از بین نمی‌رود؛ به این معنا که شما می‌توانید ظروف چوبی treated شده با این روغن را (با رعایت اصول شستشوی ظروف چوبی) بشویید بدون اینکه نگران از بین رفتن محافظت آن باشید.

علاوه بر همه این‌ها، محصول به صورت روغن آماده استفاده عرضه می‌گردد که اجرای آن بسیار آسان بوده و نیاز به اضافه کردن هیچ ماده دیگری مانند حلال‌های شیمیایی ندارد. شما به سادگی با یک دستمال نخی مقداری از روغن را روی سطح چوب مالیده و پس از چند دقیقه اضافی آن را پاک می‌کنید. این محصول به سرعت جذب چوب شده و ظاهری گرم و طبیعی به آن می‌بخشد.

استانداردهای بهداشتی و ایمنی در روغن بورماواکس

آنچه روغن بورماواکس را برای استفاده در ظروف آشپزخانه متمایز می‌کند، رعایت دقیق استانداردهای بین‌المللی ایمنی و بهداشت است. استانداردهای بهداشتی رعایت شده در تولید و عرضه روغن فوق شامل موارد زیر است:

۱. "EN 71-3": این استاندارد تضمین‌کننده سلامت روغن برای استفاده در اسباب‌بازی کودکان است. این نشان می‌دهد که حتی اگر کودکان ظروف چوبی آغشته به این روغن را در دهان بگذارند، هیچ ماده سمی و مضر به بدن آن‌ها منتقل نمی‌شود.

۲. "IBR": این استاندارد زیست‌محیطی تضمین‌کننده عدم انتشار مواد آلاینده در فرآیند تولید است، که نشان‌دهنده مسئولیت‌پذیری شرکت در قبال محیط زیست است.

۳. "DIN 68861-1": استاندارد تضمین‌کننده مقاومت روغن در برابر مایعات است. این یعنی روغن در برابر ریختن آب، چای، قهوه و سایر مایعات مقاوم است و دچار حباب شدن یا جدا شدن نمی‌شود.

۴. "DIN 53160": استاندارد تضمین‌کننده مقاومت روغن در برابر عرق و ترشحات دهان است. این ویژگی برای ظروفی که مستقیماً با دهان تماس دارند (مانند قاشق و بشقاب) حیاتی است.

۵. "VOC Class A+": استاندارد تضمین‌کننده عدم انتشار گازهای مضر در پایان. این یعنی پس از خشک شدن روغن، هیچ بوی نامطبوع یا گاز سمی در محیط آشپزخانه منتشر نمی‌شود و هوای خانه را آلوده نمی‌کند.

نتیجه‌گیری

در پایان، می‌توان گفت که استفاده از روغن استاندارد و بهداشتی، نه تنها باعث افزایش عمر و دوام ظروف چوبی می‌شود، بلکه از لحاظ سلامت به یک نیاز و ضرورت بدل شده که تمام تولیدکنندگان ظروف و ادوات چوبی آشپزخانه ملزم به رعایت آن هستند. ظروف چوبی با توجه به زیبایی بی‌نظیر و حس گرمی که به فضای آشپزخانه می‌بخشند، سرمایه‌ای ارزشمند برای هر خانه هستند. حفظ این سرمایه نیازمند انتخاب درست مواد نگهدارنده است.

با گذر از روش‌های سنتی ناکارآمد و پرهیز از مواد شیمیایی خطرناک، امروزه صنعتگران و مصرف‌کنندگان آگاه به سمت محصولات استانداردی مانند روغن‌های سنتز شده گیاهی حرکت کرده‌اند. محصولاتی که هم سلامت انسان را تضمین می‌کنند و هم از محیط زیست محافظت می‌نمایند. روغن بورماواکس با دارا بودن تمام ویژگی‌های مثبت یک پوشش مدرن و رعایت استانداردهای سخت‌گیرانه اروپایی، یکی از بهترین انتخاب‌ها برای محافظت از ظروف چوبی شماست.

برای تهیه و خرید انواع رنگ‌ها، پوشش‌ها و روغن‌های باکیفیت چوب، پیشنهاد می‌کنیم به سایت تهران وود مراجعه نمایید. این مجموعه با ارائه محصولات اصل و معتبر، همراه شماست تا لذت استفاده از ظروف و وسایل چوبی را برای همیشه حفظ کنید.

منبع: مقاله علمی-ترویجی با الهام از متون مهندسی مواد و متالورژی صنعتی. نویسنده: میرون مرجایی (مهندس مواد-متالورژی صنعتی)

https://tehranwood.com